Verse voeding is gezond, dat weten we allemaal en is ons letterlijk en figuurlijk ingelepeld als kind. Maar dat wil daarom niet zeggen dat alle niet-verse voeding ongezond is, wel integendeel. In de vorige bijdrage schreven we over de beste conservengroenten en -koolhydraten. Vandaag ‘blikken’ we terug op die categorie, maar focussen we op proteïne. In een laatste deel zullen we vet en oliën behandelen.
📖 LEES DE DRIEDELIGE REEKS
Dit artikel maakt deel uit van een driedelige reeks over dit onderwerp. Lees hieronder de andere bijdragen:
Eén van de grote voordelen van blikvoeding is de lange houdbaarheid. Dat zorgt voor wendbaarheid bij crises, maar is zelfs handig bij voorraadproblemen zoals we die zagen tijdens de coronacrisis. Blikvoeding kan je bovendien jarenlang bewaren en de gedrukte houdbaarheidsdatum is veelal slechts een suggestie en een grote onderschatting. Ruikt het echter mis? Weggooien is dan de boodschap.
🥫VERGEET GEEN BLIKOPENER
Je kan een voorraadkast vol hebben: zonder blikopener ben je er niks mee. Kies voor een degelijk exemplaar van bijvoorbeeld Brabantia dat lang meegaat, of schaf jezelf ineens een goed zakmes of een multitool aan.
Huntsman
Het legendarische en iconische Victorinox bestaat al sinds het einde van de 19de eeuw en leverde de eerste soldatenmessen aan het Zwitserse leger. Voor officieren maakte men echter compactere messen, die de basis vormden voor de huidige zakmessen.
Wave Plus
Een absolute waaier aan instrumenten (18), waaronder uiteraard een zeer goed en scherp mes. Dit terwijl het hele ding compact genoeg blijft om nog steeds in je zak te passen.
Wel nog een kleine disclaimer voor we starten: waar bij ingeblikte groenten je meestal niet moet inboeten aan gezondheid, is dat niet altijd het geval bij ingeblikte proteïne. Het omgekeerde is ook niet altijd waar, maar we gaan het duidelijk meegeven in de rangschikking hieronder samen met andere na- en voordelen én concrete voorbeelden.
Proteïnen – of eiwitten – zijn in ieder geval wel essentieel voor het gezond functioneren van ons spierstelsel. Wie uitvoerig sport, heeft voldoende proteïne nodig om het spierherstel te bevorderen – maar ook in meer uitdagende situaties is proteïne van cruciaal belang. Bij grote maatschappelijke problemen is het ook waarschijnlijk dat proteïnevormen het snelst uitgeput zullen raken, gezien hun traditionele bederfbaarheid en moeilijkheid om ze zomaar uit de natuur te halen. Pakweg een everzwijn of hert ‘oogst’ je immers niet even gemakkelijk als een krop sla.
Tonijn
Dé basis
Laat ons beginnen met de klassieker die iedereen kent. Ingeblikte tonijn. Eerst en vooral: in tegenstelling tot enkele andere voorbeelden heb je hier geen ongezonde bron van eiwitten vast. Sterker: tonijn op blik is zo’n goed idee, dat we er met The Patriot een volledige bijdrage aan hebben gewijd. Het bewaart bovendien al snel 3 tot 6 jaren, gaat goed met salades, brood, eitjes, avocado’s, perziken… Noem maar op. Bovendien heeft een gezonde dosis Omega 3 en natuurlijk vitamine B.
Kies voor het pure product
We raden tonijn in sauzen af omwille van de bewaarbaarheid. En als je de caloriedensheid wil maximaliseren raden we tevens tonijn op olie (zonnebloem of olijfolie) aan. Dit is vaak even goedkoop als tonijn op eigen nat en zaadoliën zoals zonnebloemolie zijn niet schadelijk als ze niet worden opgewarmd. Tonijn in olie geeft ook meer smaak en een sappigere, zachtere textuur omdat de vis de olie absorbeert tijdens het verblijf in blik. Per 100 gram krijg je een stevige 190-208 kcal waarvan 24,5g eiwit en 10,3g gezond vet.
🐟 BELANGRIJK
Omdat tonijn aan het einde van een voedselketen zit, bevat het relatief veel zware metalen zoals kwik. Dit is geen gezondheidsrisico, behalve als je het elke dag zou eten. Hou het bij maximaal 1 keer per week tonijn als vuistregel.
Zalm
Beter, maar duurder
Alle voordelen van tonijn gelden in feite voor zalm op blik. Straffer nog: het is gezonder gezien het nog meer omega-3-vetten heeft én kent lagere concentraties van zware metalen. Als je maar één vette vis in je rantsoen wil, is zalm de sterkere keuze op vlak van omega-3. Uiteraard is het ook rijk aan vitamine B én vitamine D. Ideale noodvoeding dus. Het is bijna even polyvalent als tonijn en gaat met salades, op toast, bij een pasta of aardappelen (eventueel ook uit blik).
Wat is het addertje in het gras dan, of ‘de roofvis in het water’? Welaan, de prijs is iets duurder per blik en de graten en huid (vaak nog aanwezig in blikzalm) schrikken sommigen af, al zijn die net calciumrijk en perfect eetbaar. Ook hier raden we zalm op olie aan voor dezelfde redenen als bij tonijn – maar hier geldt wel dat zalm op water veel eenvoudiger te vinden én goedkoper is. Per 100 gram: 310 kcal, 23,5g eiwit en 16,8g vet.
Kies bijvoorbeeld voor gestoomde zalm in blik.
Rillettes
Rillettes van varken zien er niet uit, maar smaken zeer lekker. Sterker nog: het is een ware delicatesse in Frankrijk en in de meer hippe tapasbars in Amsterdam, Rotterdam, Gent, Leuven of Brussel krijg je het vaak met geroosterd brood als ‘amuse-bouche’. Maar niets houdt jou tegen om er vele blikken van in te slaan, want het bewaart net zo goed en lang als pakweg tonijn in blik. Het gaat dus uitstekend bij toast, maar ook met bijvoorbeeld witloof. Als moraalbooster in crises kan het tevens tellen, want het smaakt toch een beetje naar luxe en reizen.
Nadelen? Ja, die zijn er wel. Rillettes zijn ultrabewerkt vlees. Daarvan ga je uiteraard niet direct dood, maar het wordt wel beschouwd als beduidend minder gezond dan andere proteïnevormen. Dit is voornamelijk te wijten aan de nitrieten in rillettes en andere ‘e-cijfer’-additieven. Ook kent het een relatief hoog zoutgehalte, al is dat niet per se een groot probleem met voldoende water.
Het is verder wel een caloriebom – waar je natuurlijk in nood misschien net naar op zoek bent. Per 100 gram: 420-490 kcal, 38-50g vet (waarvan het merendeel verzadigd) met ongeveer 12-20g eiwit. Ook vaak in bokaal te vinden.
Corned beef
Als rillettes de meer ‘sjieke’ vleesvorm op blik zijn, is ‘corned beef’ ietwat het proletarische omgekeerde. Maar dat hoeft niet iets slechts te zijn. Sinds WOII is corned beef een ‘staple’ in de Europese (nood)keuken. Je krijgt stevig en zoutig, verwerkt rundsvlees – dat je kan bakken met bijvoorbeeld uien en eten met appelmoes (wat ook uit blik of bokaal kan komen). Anderzijds kan corned beef ook koud op brood gegeten worden als er geen tijd is om te koken. Bewaartijd blijft hetzelfde, tot zeker 6 jaar.
Het is bovendien een pak goedkoper dan rillettes en corned beef is daarom een economischere manier om vlees te bewaren en te nuttigen. Wel geldt hier ook dezelfde waarschuwing als bij rillettes. Corned beef is een ultrabewerkt product met tal van additieven. Het kan niet echt beschouwd worden als evenwichtige en gezonde voeding, maar is noodvoeding in zijn puurste betekenis.
Per 100 gram: 200-230 kcal, circa 18-22g eiwit en 15-18g vet. Je kan overigens in dezelfde categorie ook voor ingeblikt ‘Simmenthal’-rundsvlees gaan. Veel Italianen zweren erbij. De gelei moet je erbij nemen.
Vooraleer we overgaan naar de volgende categorie in ons vervolgstuk, is het hier belangrijk om te vermelden dat er nog tal van andere soorten aan te raden proteïnen op blik zijn. In het bijzonder zijn sardines en makreel aan te raden op blik. Deze kleinere vissoorten bewaren lang, zijn gezond en hebben lagere metaalconcentraties. Nog een bijzondere vermelding waard: kabeljauwlever op blik. Een delicatesse, maar ook een ware vitaminebom en een handig gezondheidswapen in tijden van schaarste. In de categorie vlees is er nog het iconische ‘spam’, een soort van ultraverwerkte varkensham. Dezelfde gezondheidswaarschuwing als bij corned beef en rillettes geldt hier wel.
Heb je al voldoende eiwitten op blik of weet je er al voldoende over? Lees dan zeker onze andere bijdragen in deze reeks.
