Verse voeding is gezond, dat weten we allemaal. Maar dat betekent niet dat alle blikvoeding ongezond is. Wel integendeel. En wie een voorraad inslaat voor slechtere tijden denkt vast aan van alles: van groenten, fruit tot koolhydraten en proteïnes… In twee eerdere bijdragen gingen we met The Patriot hier uitgebreid op in. Maar met deze bijdrage behandelen we iets waar mensen minder snel aan denken als ze een voorraad voor de lange termijn inslaan… Oliën en vetten.
📖 LEES DE DRIEDELIGE REEKS
Dit artikel maakt deel uit van een driedelige reeks over dit onderwerp. Lees hieronder de andere bijdragen:
Een mens heeft voeding nodig, ook dat is een open deur intrappen. Maar vetten en oliën zijn een essentieel onderdeel hierbij. Zonder is geen enkel dieet volledig. Daarom is het ook belangrijk om in een gedegen voorbereiding dit in te slaan. Bovendien vergemakkelijkt het bijna alles inzake koken en bakken. Hieronder geven we enkele soorten mee mét concrete voorbeelden – samen met hun voor- en nadelen.
🥫VERGEET GEEN BLIKOPENER
Je kan een voorraadkast vol hebben: zonder blikopener ben je er niks mee. Kies voor een degelijk exemplaar van bijvoorbeeld Brabantia dat lang meegaat, of schaf jezelf ineens een goed zakmes of een multitool aan.
Huntsman
Het legendarische en iconische Victorinox bestaat al sinds het einde van de 19de eeuw en leverde de eerste soldatenmessen aan het Zwitserse leger. Voor officieren maakte men echter compactere messen, die de basis vormden voor de huidige zakmessen.
Wave Plus
Een absolute waaier aan instrumenten (18), waaronder uiteraard een zeer goed en scherp mes. Dit terwijl het hele ding compact genoeg blijft om nog steeds in je zak te passen.
Geklaarde boter
We beginnen met een onconventionele keuze. Als je denkt aan boter: dan denk je aan zeer snel bederfbare zuivel. Maar geklaarde boter of ‘ghee’ bewaart extreem lang op blik en is een zeer geconcentreerde vorm van boter. Als dusdanig brandt het minder snel aan en is het bovendien nog eens lactosevrij. Je kan ermee bakken – tot 250 graden zelfs – of je kan het smeren op brood.
En omdat het water en de lactose en melkeiwitten eruit zijn gehaald, kan je ghee meerdere jaren bewaren op blik of bokaal, zolang het maar droog en donker bewaard wordt. Het is wel niet zo goedkoop als reguliere boter, maar het bevat per 100 gram maar liefst 898 kcal en 100g vet (waarvan ongeveer 63g verzadigd).
Olijfolie
Olijfolie geldt algemeen als de gezondste oliebron voor menselijke consumptie. Verschillende voedingsspecialisten en -wetenschappers zoals Tim Spector en ‘longevity’-ondernemer Bryan Johnson zweren bij de voordelen en de positieve impact op een langer leven. Het smaakt fruitig en is uitstekend koud bij salades, maar ook prima geschikt om te bakken en braden.
Extra vierge olijfolie
De meeste gezonde (en ook duurste) variant is ‘extra vierge’ – dat is olijfolie van de eerste en koude persing, waarbij geen raffinering aan de pas komt. Vroeger werd beweerd dat extra vierge niet geschikt is om te bakken, maar dat klopt niet. Wel wil je olijfolie niet boven de 200 graden verwarmen. Belangrijk nadeel: het bewaart relatief lang, tot drie jaar, maar verliest al snel aan smaak na een jaar.
Wil je economisch je voorraad inslaan? Ga dan voor plastic flessen. Ondanks de kleinere volumes komt het per liter vaak nog goedkoper uit. Per 100 gram 883 kcal, waarvan 14 gram verzadigde vetten. Het overige zijn enkelvoudig onverzadigde vetten. Let wel: glas en vooral blik zorgen voor betere bescherming tegen licht en verhinderen afgifte uit het plastic op zeer lange termijn.
Kokosolie
Kokosolie is op veel vlakken het tegenovergestelde van olijfolie, en het heeft niet dezelfde reputatie als ‘superfood’, maar toch is het best geliefd onder ‘gezondheid-freaks’. In tegenstelling tot industriële zaadoliën loop je geen risico op een te hoge inname van Omega-6, maar kokosolie is wel hoofdzakelijk verzadigd vet. Dat betekent dan wel weer dat het zeer stabiel is en veel langer houdbaar tot ruim 3-4 jaar.
Als het koud is, dan is kokosolie vast – al kan je er afhankelijk van de kamertemperatuur wel mee smeren. Er is een heel lichte kokossmaak, tenzij je gaat voor de gerafineerde variant – die is smaak- en geurloos.
Het komt meer voor op bokaal dan blik. Qua noodstockage is kokosolie in elk geval een zeer geschikte keuze. Per 100 gram evenzeer ongeveer 880 kcal waarvan 80-90 gram verzadigde vetten.
Reuzel
Reuzel is eenvoudig uitgedrukt… varkensvet. Niet zomaar varkensvet natuurlijk, het wordt eerst gesmolten en daarna gefilterd, ietwat zoals het klaren van boter, maar dan met dierlijk vet. Je kan er mee bakken en braden, maar op minder hoge temperaturen dan ghee – tot 190 graden celsius. Het voegt ook een ander smakenprofiel toe dan de bovenstaande oliën, omdat reuzel licht spekachtig smaakt. Het gaat dan ook uitstekend bij aardappelen en vlees, maar kan ook op de boterham.
Reuzel heeft natuurlijk ook nadelen. Het is vetter en rijker van smaak, maar officieel is het slechts 1-2 jaar bewaarbaar op blik. We zeggen wel heel duidelijk ‘officieel’. Niet-officieel heeft een Duitser het internationale nieuws gehaald in 2012 met een blik reuzel – gekregen van de Amerikanen in 1948 – dat op het moment van openen niet-ranzig en wel eetbaar bleek.
Net zoals met andere blikvoeding is de aangegeven houdbaarheidsdatum bij ingeblikte vetten bijna altijd een onderschatting van de werkelijke termijn dat de inhoud goed blijft. In elk geval: net als bij kokosolie zitten er in reuzel veel verzadigde vetten (al is de gangbare kennis van de jaren ‘90 – dat elk verzadigd vet ongezond zou zijn – grotendeels ontkracht). Het is natuurlijk ook zeer energiedens. Per 100 gram tot maar liefst 900 kcal waarvan circa de helft verzadigde vetten. Opmerkelijk wel: reuzel bevat meer enkelvoudige onverzadigde vetten dan roomboter.
Ook hier hebben we enkel de voornaamste bronnen van vetten op blik of bokaal vervat. Dat wil niet zeggen dat er niets anders bestaat. In het bijzonder dienen de gekende zaadoliën vermeld te worden, zoals zonnebloemolie of arachideolie (van pinda’s). Het dient hier wel gezegd te worden dat omdat het gaat om ultrabewerkte oliën er enkele gezondheidswaarschuwingen bestaan – vooral dan als ze verhit worden, met name een afgifte van een grote hoeveelheid aan schadelijke Omega 6-vetten. Dit gevaar bestaat niet als je deze zaadoliën koud gebruikt, maar zaadoliën worden vaak al na 1 jaar ranzig.
Ziezo, nu heb je best wat ‘ingeslagen’ of geleerd over welke vetten je kan vinden op blik of bokaal, maar met olie en vet alleen kan je niet echt ver springen. Een gebalanceerd dieet bestaat natuurlijk ook uit vezels, eiwitten en koolhydraten.. Daar lees je alles over in onze vorige stukken over blikvoeding. Je zal verbaasd zijn over hoeveel gezonde dingen er bestaan op blik en hoe lang ze bewaren.
