Vlamingen en Nederlanders houden van hun brood. Het is sinds eeuwen een basisvoedsel in de Lage Landen. Vroeger konden de meeste huishoudens het ook zelf bakken, maar die kennis is grotendeels verdwenen. Dat is zonde, want het is bijzonder handig en kan zelfs essentieel zijn tijdens een crisis. Een eenvoudig recept bespraken we in het eerste deel, terwijl we in een tweede deel uitlegden hoe je je eigen gist kan maken door het wonder van desem. Desem kan je theoretisch oneindig lang levend bewaren. Maar hoe bewaar je de rest?
Vandaag gaan tal van Nederlanders en Vlamingen elke week naar de bakker. Anderen halen dan weer hun brood van de supermarkt (vaak tot rabiate afkeur van de eerste groep). Maar wat als de winkels dicht zijn? Wat als de winkels dicht blijven? Dan wil je de kennis én de ingrediënten in huis hebben om zelf brood te maken.
En je zou verbaasd zijn hoe lang de basisingrediënten bewaard kunnen blijven. Amerikaanse wetenschappers aan Brigham Young University hebben in 2005 tarwe gebruikt die 32 jaar lang werd bewaard in blikken. En of de blikken vacuüm waren getrokken of niet: de meerderheid van de testpersonen vond het brood dat ermee gemaakt werd aanvaardbaar.
En eens je granen of bloem hebt, kom je al een eind ver: dan heb je enkel nog zout nodig, water en gist of desem.
🌾 ZO BEWAAR JE JE BAKVOORRAAD
Wil je granen bewaren voor de lange termijn, dan heb je ook een graanmolen nodig om er meel van te maken. Mylarzakken en een goed afsluitbare emmer houden je voorraad droog en zuurstofarm.

Handmolen met tafelklem, gietijzer
Handmatige graanmolen met tafelklem: zo maal je je bewaarde hele granen zelf tot vers volkorenmeel.

Mylar bags 25 x 35 cm, 3 liter
Dikke, hitte-sealbare mylarzakken voor de langdurige opslag van granen, bloem en gedroogde desem.

Voorraademmer 20 l, voedselveilig
Voedselveilige, luchtdichte emmer met metalen hengsel om bloem, granen of suiker droog te bewaren.
Granen en bloem
Eerst en vooral: niet alles bewaart even goed. Witte bloem is minder gezond dan volkorenmeel, maar kan veel langer bewaard worden. Dat komt omdat volkorenmeel vetrijke kiemen bevat en die maken het meel na een poos (2-3 maanden) ranzig. Als je witte bloem echter in luchtarme blikken stopt en goed afsluit, kan die bloem meer dan tien jaar meegaan. Je mag ze dus niet bewaren in de papieren zakken van de winkel.
Nog beter is evenwel de granen zelf bewaren – zoals het geval was in bovenstaande anekdote en onderzoek – en dan kan je meteen volkorenmeel maken wanneer je het nodig hebt. Omdat de vetrijke kiem beschermd zit binnen de hele korrel, kan er nauwelijks zuurstof aan. Sterker: uit dezelfde BYU-studie bleek dat de testpersonen brood van 30 jaar oude tarwe slechts een klein beetje minder goed vonden dan brood van verse tarwe. Volledige granen kan je wel niet zomaar kopen van de supermarkt. Je moet direct naar een boer of molen gaan. Gelukkig bestaat er een gids met contactgegevens. Online aanschaffen kan ook via websites als demolenwinkel.nl of molenmulderpot.com.
Dezelfde regel geldt hier ook wel: je wil je hele granen bewaren in luchtdichte containers met weinig lucht erin (dus goed opgevuld). Een goed afgesloten container houdt meteen ook de meelmotten buiten. Stop je meel voor het bewaren ook meteen enkele dagen in de diepvriezer (minstens -18 graden Celsius): als er eventueel eitjes of larven van die vermaledijde meelmot in je meel zaten, dan zijn ze nu doodgevroren.

Set in drie formaten, met absorbers en etiketten
Vijftig lichtdichte mylarzakken in drie formaten met zuurstofabsorbers, om granen en bloem jarenlang te bewaren.

Kunststof emmer 20 l met deksel
Stevige witte emmer met afsluitbaar deksel, handig om mylarzakken met granen of bloem in te bewaren.
Gist en de rest
Droge gist is minder lang bewaarbaar en daar valt nu eenmaal weinig aan te doen. Je kan gist uit pakjes 2 tot maximaal 3 jaar bewaren voor ze geleidelijk afsterft. Maar je kan je desem wel véél langer bewaren als je een deel droogt! Lees nog even deel II over hoe je die desem maakt indien nodig.
Desem drogen en bewaren is poepsimpel: smeer een dunne laag uit op bakpapier en laat 24 uren drogen tot de desem broos is en nagenoeg uiteenvalt. Breek het in kleine vlokken en bewaar het in een container waar geen extra lucht in kan. Bewaren kan op kamertemperatuur. Je kan je desem tot meer dan tien jaar later tot leven wekken door gelijke delen bloem en water toe te voegen en daarna moet je de actieve desem weer voeden zoals normaal.
Wat met zout? Zout bederft niet. Volgens de EU-regelgeving moet er zelfs geen houdbaarheidsdatum bevestigd worden op keukenzout. Hetzelfde geldt voor suiker. Hou zout en suiker wel droog.
Wat nog?
Samengevat bewaren hele granen beter dan gemalen granen, maar bij (desem)gist is het eerder omgekeerd: daar bewaart het gedroogd en opgebroken net beter en langer. Je houdt dus best volledige granen bij voor de lange termijn, witte bloem voor de middellange termijn en volkorenmeel voor de korte. Je gedroogde zuurdesem is ook goed voor de middellange termijn, maar je kan gedateerde batches maken om die termijn op te rekken.
Met die drie delen kan je in elk geval verder de komende jaren en decennia – of de winkels nu open zijn of permanent gesloten.
Hoe lang kan je wat bewaren?
| Wat? | Hoe lang? |
|---|---|
| Zout en suiker | Nagenoeg eeuwig, droog. |
| Hele granen | Tot meer dan 30 jaar in zuurstofarme containers |
| Witte bloem | Tot meer dan 10 jaar – in zuurstofarme containers |
| Gedroogde desemgist | Tot meer dan tien jaar – in zuurstofarme containers |
| Bakkersgist uit pakjes | Tot 2-3 jaar, liever ook in een gesloten container. |
| Volkorenmeel | 2-3 maanden |






