Kippen houden, dat kan een goed idee zijn. Daar schreven we al eerder over bij The Patriot. Toch is het goed om rekening te houden met wat valkuilen. Kippen kunnen zeker nuttig zijn in het kader van zelfvoorziendheid, maar wie er zijn investering wil uithalen – kan eraan zijn voor de moeite. Ook zijn kippen niet helemaal zonder werk of zorg. Lees best het onderstaande voor je eraan begint. Een goed idee mét voorbereiding en opzoekwerk kan zo een uitstekend idee worden.
Om met de deur in huis te vallen: kippen kunnen je heel wat opleveren. Als je er drie of meer hebt (enkel één kip houden is af te raden en twee in feite ook) kan je dagelijks eitjes hebben. Met een haan kan je zelfs vlees kweken en wanneer je het nodig acht af en toe een kip of haan slachten (daarover later meer). Maar er zijn belangrijke valkuilen. Het is bijvoorbeeld onwaarschijnlijk dat je al je moeite, investeringen en voederkosten financieel er uithaalt, als je dat afzet tegenover de prijs van supermarkt-eieren.
Anderzijds; de prijzen van eieren kunnen flink fluctueren zoals in de VS in 2025. En als de winkelrekken helemaal leeg raken, kan jij nog altijd je gezin van gezonde proteïne voorzien. Dat is meteen het voornaamste argument: zelfvoorziening.
Hoe te beginnen?
Wel, kippen hebben plaats nodig. Reken minstens één à twee vierkante meter tuin per kip. Dit moet je omheinen zodat je kippen niet weglopen. Hierna hebben ze een droge plek nodig en een stok boven de grond om te slapen (waar hun poten zeker niet nat kunnen worden). In principe zou je dat heel rudimentair met wat timmerhout kunnen aanmaken, maar het meest voor de hand liggende is een kippenhok die dat reeds allemaal heeft.
We raden houten hokken af. Hout rot sneller, neemt vocht en vloeistoffen op en er kunnen bloedmijten in nestelen. Investeer daarom in een kunststoffen hok. Deze van het Britse Nestera zijn in duurzaam en dik kunststof én hebben maar liefst 25 jaar garantie. Ze zijn echter in alle eerlijkheid ook duur. Je hebt bovendien ook een automatische deur nodig als je niet elke avond en ochtend naar je kippen wil gaan om ze op te hokken en te onthokken.
The Penthouse kippenhok
Een verhoogd kippenhok van 100% kunststof dat ruimte biedt voor meer dan 8 kippen.
Automatische deur kippenhok
Wil je niet elke ochtend vroeg op om je kippen naar buiten te laten? De Nestera Automatische Kippenhokdeur Opener biedt de perfecte oplossing.
Het hok zonder meer is niet voldoende voor een goeie rustplek. Het hok moet opgevuld zijn met bijv. zaagsel (maar geen stro, want dat houdt vocht vast en absorbeert slechter) en moet regelmatig worden vervangen. Wij raden om de 2-3 weken aan, met vier weken als absolute limiet en met véél zaagsel. In dit opzicht wil je ook een hok waarvan de zijkant eenvoudig af te nemen is (zoals bij deze van Nestera). Dan heb je enkel dat te doen, de borstel erdoor, nieuw zaagsel strooien en klaar is kees.
Hou tot slot een apart plekje in het hok voor de eitjes – liefst ook een plek waar je eenvoudig aankan. Opnieuw is dit bij Nestera slim geregeld, met een afneembaar zijdak. Leg in dit plekje enkele golfballen of nepeieren. Dan weten we de kippen waar te broeden. Een pingpongbal kan ook als je niets anders hebt, maar zelfs een witte rondachtige kei kan dienen.
Natuurlijke vijanden: vossen, marters, bloedluizen en schurftmijten
Jjij bent helaas niet de enige geïnteresseerd in jouw kippen. Afhankelijk van waar je woont, liggen mogelijk meneer en/of mevrouw de vos op de loer. Hetzelfde geldt voor marters. Er bestaan allerlei systemen om deze af te schrikken. Denk aan ultrasoon geluid, nepbeelden van honden, geurproducten… Maar uit ervaring weten we: deze werken niet erg goed.
Er zijn twee betrouwbare middelen om vossen weg van je kippen te houden. Een hond die heel nabij is en liefst van enig respectabel formaat. Of… een volledige afsluiting. Die volledige afsluiting kan je op twee manieren realiseren. Of je zet een ren rondom je hok/afdak. Belangrijk hierbij: dit ren moet absoluut een anti-tunnelsysteem hebben. Dat is extra verstevigde gaas aan de bodem van het hok naar de buitenkant toe dat je kan ingraven. Vossen en marters kunnen immers onder de ren graven om alsnog je kippen dood te bijten. Zowel Nestera als Omlet bieden opties aan. Met die extra gaas botsen de roofdieren echter constant op verzinkt staal. Maar ook hier geldt hetzelfde als voor een degelijk plastic kot: goedkoop is het niet.
Een laatste vijand zijn bloedluizen en schurfmijten. Hier is voorkomen beter dan genezen. Hou het kot droog en kuis het regelmatig uit. En kies daarom dus voor een plastic kot boven een houten kot. Heb je er toch van? Dan moet je in het geval van bloedluizen het kot helemaal leegmaken en schoonmaken met een hogedrukreiniger. Je kan ook roofmijten inzetten. Die eten bloedluizen op.
Hebben je kippen schurftmijten? Droog hun poten en smeer ze in met gewone vaseline. Doe hetzelfde met hun slaapstokken.
Onderhoud
Als ze gezond zijn, vergen kippen niet énorm veel onderhoud. Je mag ze je etensresten geven, behalve dingen waar we eerder voor waarschuwden: rauwe aardappelen, uien, avocado, chocolade en citrusvruchten. Restjes zijn echter meestal niet genoeg (tenzij ze je echt voldoende geeft), dus een zak graanvoeder is geen overbodige luxe. De verkoper in de winkel kan je zeggen dat je ‘gespecialiseerd’ voeder nodig hebt, afhankelijk van je kip. Dat is grotendeels nonsens. In al die zakken zit graan, zaden en bonen. Ga gerust voor het goedkoopste. Eet je al eens graag oesters of mosselen? Smijt je schelpen niet weg, maar zwier ze ook bij je kippen. De kalk hierin is uitstekend voor de eierkwaliteit van je gevogelte.
Vliegen je kippen regelmatig weg? Knip de veren van de vleugels. Slecht één vleugel per kip, zo raken ze uit evenwicht als ze proberen opvliegen. Geen zorgen, het is even pijnloos als jij die je nagels knipt. En goedkoper dan een hogere omheining.
Als je kip geen eieren meer legt en je bent niet oversentimenteel, kan je je kip ook slachten. Dat is perfect legaal in België, zolang het vlees niet verkocht wordt. Een kip die niet meer legt, wordt dan een soep- of stoofkip – minder mals dan een braadkip, maar niet zonder smaak.
Het vraagt wel wat techniek. Zo is het ook verplicht om een kip te verdoven voordat je het slacht. De drie meest gebruikte en wettelijk toegestane methoden voor particulieren zijn:
- De mechanische slag: Je geeft de kip een snelle, krachtige, gerichte slag op de bovenkant van de schedel met een zwaar, stomp voorwerp zoals een houten of metalen staaf. Dit veroorzaakt een zware herstenschudding waardoor de kip direct buiten bewustzijn raakt. Meteen nadien moet je de keel doorsnijden om de kip te laten verbloeden.
- Nek breken/trekken: Cervicale dislocatie is technisch gezien zowel een verdovings- als een dodingsmiddel, die in de wetgeving strikt gelimiteerd is voor thuisgebruik.
- Voor mensen die op een meer regelmatige basis kippen of ander pluimvee slachten, is een penschiettoestel een optie. Dit is een mechanisch apparaat dat je tegen de kop van de kip zet. Er schiet een metalen pen met een platte kop uit die met enorme kracht tegen de schedel slaat zonder er doorheen te boren. Dit slaat het dier in één klap volledig bewusteloos. Daarna volgt onmiddellijk de keelsnede.
Eens onthoofd en uitgebloed, stop je de kip in zeer warm (maar niet kokend) water aan circa 60–65°C. Dat vermakkelijkt het plukken. De organen kan je eruithalen en desgewenst opeten (behalve de galblaas en darmen). Eet geen zieke kip.
Kortom: kippen kunnen heel polyvalent zijn. Ze zijn goed tegen insecten, wormen en slakken. Ze eten je restjes op en ze kunnen je eieren en vlees geven. Maar hoop niet op financiële rendabiliteit. Als je de moeite en kosten afzet tegenover de prijs van 2 euro of minder voor een half dozijn supermarkteieren moet je je eigen eieren al verkopen aan vrienden of familie om echte return te zien. Het gaat om zekerheid, niet om winst.
In een volgend artikel gaan we verder in op de weinig gekende valkuilen bij het houden van kippen net als de voor- en nadelen van alternatieve vogels. Denk aan ganzen, kalkoenen en eenden.
