Deel II: hoe?
Zonnepanelen kunnen je redding in nood zijn. Wanneer je straat in het donker zit, kan jij nog fijn tv-kijken en rustig koken. Maar… dat kan niet zomaar. Zonder aanpassingen valt een standaardinstallatie samen met het net uit, zo schreven we in deel I. In dit deel gaan we na of een thuisbatterij de moeite waard is en wat de voor- en nadelen zijn. Én we leren je hoe je wél operationeel en ‘onder stroom’ blijft tijdens black-outs en brown-outs.
Sinds 1 april 2023 bestaat er in Vlaanderen helaas geen premie meer voor thuisbatterijen. Toch kan een batterij in ‘normale tijden’ nog altijd rendabel zijn, en in noodtijden is ze zeer handig.
Een batterij: wel of niet aanschaffen?
Een thuisbatterij is niet goedkoop. Reken voor een batterij van 8 à 10 kWh op 5.000 tot 8.000 euro, plaatsing inbegrepen. Laat je dus niet misleiden door advertenties of verkopers die nog met premies of terugverdientijden van vier jaar zwaaien. Toch kan je die centen er wel nog uithalen, zeker als je ’s avonds veel verbruikt, een elektrische wagen hebt of een warmtepomp gebruikt.
Zonder batterij gaat immers zo’n 60% van je opgewekte stroom – vaak voor een appel en een ei of minder – het net op. En dat terwijl je ’s avonds opnieuw dure stroom van het net moet afnemen. Een batterij helpt hier op twee manieren. Ten eerste geniet je na zonsondergang van je eigen opgeslagen stroom. Ten tweede kan je – als je een dynamisch contract met uurprijzen hebt – stroom op het net zetten wanneer de prijzen flink positief zijn, én stroom van het net halen wanneer de prijzen zeer laag of zelfs negatief zijn (en je er dus geld voor kan krijgen).
Kies daarvoor slimme lithium-ijzerfosfaatbatterijen (LFP). Met ‘slim’ bedoelen we batterijen die je via een app automatisch laat reageren op de dynamische stroomprijzen. Is de stroom op het net duur, dan wil je zelf verbruiken of injecteren. Is de stroomprijs negatief? Dan wil je afnemen. Geschikte merken hiervoor zijn Huawei (LUNA2000), BYD, Tesla (Powerwall), SMA, Fronius, SolarEdge en Sigenergy. De LFP-chemie zorgt er dan weer voor dat ze veilig zijn en meer laadcycli aankunnen.
Tot slot en meer algemeen: in Vlaanderen bestaat een capaciteitstarief, waarbij je meer betaalt naarmate je verbruikspieken hoger liggen. Een batterij vlakt die pieken af, waardoor je factuur lager uitvalt. In Nederland stopt dan weer in 2027 de salderingsregeling (de terugdraaiende teller), waardoor een batterij ook daar veel nuttiger wordt.
‘Off the grid’? Dat kan!
Een gewone thuisbatterij valt, net als gewone zonnepanelen, stil bij een stroompanne. Maar dat kan je verhelpen. Daarvoor heb je een hybride omvormer nodig die in ‘eilandbedrijf’ kan werken. Met andere woorden: een omvormer die je huis als onafhankelijk stroomnet laat functioneren. Je huis wordt dan losgekoppeld van het net en draait autarkisch op zon en batterij.
Je kan kiezen uit drie niveaus – en hoe beter voorbereid je wil zijn, hoe duurder uiteraard. Bereken dus best wat je écht nodig hebt tijdens een panne van 24 uur. Wil je lange tijd ‘off the grid’ kunnen draaien, dan ga je voor de derde optie.
1. Een eenvoudig noodstopcontact
De eerste optie is een eenvoudig noodstopcontact. De Fronius GEN24 Plus-installatie met een ‘PV Point’ levert tot ongeveer 3 kW via één noodstopcontact. Je betaalt enkel voor een stopcontact en een aparte kabel naar de omvormer. Neem je toch een Fronius-omvormer, dan kost dat noodstopcontact je dus maar een paar honderd euro extra. Maar voor de duidelijkheid: zonder batterij werkt het PV Point enkel zolang de zon schijnt.
Hetzelfde bedrijf biedt ook uitgebreidere noodopties aan, zoals een volledige back-upnoodstroomvoorziening (‘Full Backup’), maar enkel in combinatie met een batterijsysteem. Daarover verderop meer.
2. Een beperkte back-upkring
Een tweede piste is een beperkte back-upkring. Op die kring zitten enkel een aantal toepassingen, zoals je koelkast en diepvriezer, je router en de verlichting. De Huawei Backup Box is daarvoor geschikt. Belangrijk: deze Backup Box is géén batterij op zich, maar werkt in combinatie met een compatibele Huawei LUNA2000-batterij en een hybride omvormer van Huawei. De Backup Box-B1 voedt één eenfasige kring van maximaal 3.300 W.
Reken op een meerkost van zo’n 1.000 euro bovenop je batterij en panelen.
3. Een volledige back-up
De derde optie is een volledige back-up. Tesla levert hiervoor de Powerwall 3, een van de krachtigste systemen, met een continu vermogen van 11,5 kW. Die is in België echter niet rechtstreeks officieel te bestellen. In Nederland kan dat wel, en in Vlaanderen kan je het systeem bij een aantal installateurs alsnog laten plaatsen. Je kan ook het Fronius-systeem uitbreiden naar de Fronius GEN24 Plus. Met een accu, de hybride omvormer Fronius GEN24 Plus en een aangepaste omschakelkast kan een installateur je hele huis in een apart net zetten, zelfs met een warmtepomp erin.
Reken op een meerkost van minstens 1.500 euro bovenop je zonnepanelen en batterij. Ga je voor de Powerwall 3, dan heb je de batterij er meteen bij en ben je, plaatsing inbegrepen, zo’n 10.000 à 11.000 euro kwijt.
Thuisbatterij en hybride omvormer kopen
LUNA2000-10-S0 thuisbatterij (10 kWh)
Modulaire LFP-thuisbatterij van 10 kWh, uitbreidbaar tot 30 kWh. Werkt samen met de Huawei Backup Box voor noodstroom.
Symo GEN24 5.0 Plus hybride omvormer (driefasig)
Driefasige hybride omvormer met PV Point als noodstopcontact. Met een compatibele batterij en omschakelkast voorziet hij je hele huis van noodstroom.
Wat vraag je nu aan je installateur?
- Kan dit systeem eilandbedrijf, en welke componenten zitten daarvoor in de offerte?
- Welke kringen blijven gevoed: één stopcontact, geselecteerde kringen of het hele huis?
- Hoe lang duurt de omschakeling?
- Kan de batterij bij een langdurige panne opnieuw opladen met zonne-energie? Dat heet ‘black start’. Zonder deze functie blijft een volledig lege batterij ’s ochtends uit, ook al schijnt de zon.
- Blijft de fabrieksgarantie gelden als je systeem niet met het internet verbonden is?
- Staat het geheel op de Synergrid-lijst, en is de netontkoppeling AREI-conform?
- Is het noodsysteem eenfasig of driefasig? Veel huizen in Vlaanderen hebben namelijk een driefasige aansluiting, en met een eenfasig systeem blijven enkel de kringen op die ene fase gevoed.
⚡️Zelftest: ben jij voorbereid op stroomuitval?
