Je hebt je ingelezen over kippen. Je wil graag zelf eieren. Of je wil misschien graag je eigen vlees kweken. Of je ziet de beesten gewoon graag in je tuin lopen. In een vorige bijdrage gingen we in detail in op hoe je dat best aanpakt. Welk hok je best gebruikt, welke voeding en verzorging, welk eten… Vandaag behandelen we de valkuilen: de zaken waar weinig mensen aan denken én enkele alternatieven. Wist je bijvoorbeeld dat ganzeneieren niet alleen zeer lekker, maar nog meer voedzaam zijn? En ganzen tot 30 jaar kunnen leven en je erf kunnen bewaken?
We hebben het reeds gemeld: kippen kunnen heel polyvalent zijn. Ze zijn goed tegen insecten, wormen en slakken. Ze eten je restjes op en ze kunnen je eieren en vlees geven. De meeste organen van de kip (behalve de darmen en galblaas) kan je evenzeer eten. Maar je doet er wel goed aan om er niet te romantisch over te denken. Kippen zijn finaal boerderijdieren en elke boerderij vergt werk.
Het is dus niet zo dat je wat kippen kan kopen en er dan niet meer naar hoeft om te kijken.
Financieel
Een eerste misverstand is het financiële. Een half dozijn eieren – dan nog van het ethische merk Kipster – kost in de Lidl € 1,99. Dat is zo’n beetje de ‘benchmark’, omdat eitjes van je tuinkippen superethnisch zijn, maar ook omdat je natuurlijk nooit de industriële schaal kan evenaren van een grote scharrelboerderij, laat staan van een legbatterij. Daar komen de heel goedkope eieren vandaan.
Maar zelfs als we de eieren van Kipster vergelijken, komen we aan 33 eurocent per ei. Dat betekent dat je – na een niet-onrealistische investering van 1.000 euro in een hok, voeding, verzorging, de kippen zelf, omheining… – maar liefst 3.000 eieren uit je tuin moet persen vooraleer je aan break-even zit. Realistisch gezien is dat 4-6 jaar wachten. De gemiddelde levensverwachting van een kip is dan weer 5-10 jaar. In het beste geval haal je er net je geld uit zonder meer.
Maar, als je dan toch meer eieren hebt dan je zelf kan opeten, kan je dit wel wettig én belastingvrij ‘monetizen’. Met een ‘honesty box’ of eerlijkheidskist kan elk half dozijn aan ‘overschot’-eieren verkopen aan bijvoorbeeld € 2. Eenvoudig een QR-code voor Payconiq of Paypall aanmaken, plastificeren, ophangen in bijvoorbeeld een plastic tuinbox of koelbox en klaar is kees. Je kan dan nog er een charmant krijtbordje bijzetten of aanhangen waarbij je de prijs en het product adverteert. Let wel: ook hier zal je niet rijk van worden: de terugverdientijd is gelijkaardig, alleen krijg je dit keer geld voor je overtollige eitjes in plaats van dat je ze weggeeft aan vrienden en familie.
Praktisch
Kippen zijn niet zo slim. En ze kunnen echt niet voor zichzelf zorgen. Dat betekent dat ze elke dag zo vers mogelijk water nodig hebben bovenop elke dag eten te voorzien natuurlijk. Welk eten behandelden we al, maar het betekent dus elke dag zorg. Bovendien wil je ze elke avond opgehokt zien als je leeft waar ook vossen en marters leven. Zonder automatische (zonne)deur is dat dus al twee keer per dag een kleine taak. Weekje of weekend weg? Dan moet er iemand voor komen zorgen.
Kippen – zeker als je er een haan bijzet om te kweken – kunnen ook flink wat lawaai maken. Ze kakelen geregeld en afhankelijk van hoe leuk je buur is, kan dit je problemen opleveren.
Dan is er nog de kippenmest – wat uiteraard vliegen aantrekt. Het hok zelf moet tevens om de drie-twee weken uitgekuist worden, wat bovenop de dagelijkse taaklast komt. Zorg dan uiteraard ook voor voldoende zaagsel (en liever geen stro zoals reeds vermeld).
The Penthouse kippenhok
Een verhoogd kippenhok van 100% kunststof dat ruimte biedt voor meer dan 8 kippen.
Automatische deur kippenhok
Wil je niet elke ochtend vroeg op om je kippen naar buiten te laten? De Nestera Automatische Kippenhokdeur Opener biedt de perfecte oplossing.
Biologie en dood
Kippen leggen ook niet doorlopend evenveel eitjes. Elke herfst ruien kippen: ze verliezen hun veren en leggen 4 tot 8 weken nauwelijks of niet. Een beginnende kippenhouder schrikt dan vaak en denkt dat de kippen ziek zijn, maar dit is deel van het verhaal.
Kippen kunnen ook écht ziek worden. Bij verhoogd vogelgrieprisico kan de overheid een ophokplicht opleggen. Dat betekent dat je gevleugelde vrienden op hok moeten, of dat de ren volledig overdekt moet zijn. Heb je dat niet, ben je mogelijk wettelijk niet in orde. De FAVV communiceert steevast de actuale stand van zaken en meestal is er uiteraard geen ophokplicht. De geldende maatregelen zijn echter nog maar recent (april 2026) versoepeld.
Er is echter meer dan de vogelgriep (ziekte van Newcastle, coccidiose, luchtweginfecties…) – net zoals de mens van alles ziek kan worden. Je kippen slapen in één hok en kunnen zo elkaar besmetten. Een quarantaine-ren is weinig rendabel noch nuttig voor een kleine particulier – dus mogelijk kan je op korte tijd al je kippen verliezen en moet je opnieuw beginnen.
Kippen kunnen door bovenvermelde ziektes sterven, maar ook door ‘ouderdom’ of roofdieren. In de meeste Vlaamse gemeenten mag je een kip in je eigen tuin begraven, maar er gelden meestal wel strenge voorwaarden rond. Vermoed je dat de kip is gestorven aan vogelgriep (plotselinge sterfte van meerdere vogels)? Raak het dier dan niet aan, maar meld het via de Influenzalijn op 0800 99 777. Heb je veel kadavers? Dan kan Rendac het ophalen. Meestal is dit echter niet nodig.
Kippen hebben tot slot in hun genetisch-evolutionair een strenge pikorde meegekregen. Dat betekent niet alleen dat je er best ineens drie koopt, maar ook dat als je nieuwe kippen wil je er meer dan één moet toevoegen. Anders wordt de nieuwkomer ernstig gepest en zelfs kaal gepikt. Introduceer de nieuwe kippen daarom als klein groepje, en bovendien dan nog eens liever ‘ nachts.
Alternatieven
Moet je absoluut kippen hebben? Neen, en er bestaan best wel wat alternatieven. Zo zijn er bijvoorbeeld eenden. Die zijn robuster dan kippen en bijna nooit ziek. Ze vangen nog veel beter slakken. Ze vergen wel veel meer water. Minstens een grote bak, en liever zelfs een kleine vijver. Dat water gaan ze ook zeer snel smerig maken. En hun mest is ‘wateriger’ dan dat van kippen. Eenden verstoppen ook hun ei. Dus dat is evenzeer wat… onhandig. Aan te raden rassen zijn uiteraard niet de parkeenden, maar de Khaki Campbell (toplégger) of Indian Runner (rechtopstaand/lang, goede légger en ze zien er best geinig uit). Ze zijn best kwetsbaar en vergen dezelfde bescherming als kippen tegen roofdieren.
Dan zijn er nog ganzen. Dat zijn uitstekende waakdieren. Ze maken lawaai als er vreemden op het erf komen en vallen ze zelfs onbekenden aan. Ze eten ook (veel) gras – je moet ze amper bijvoederen. Bovendien leven ze veel langer dan kippen (tot 30 jaar zelfs) en zijn ze een pak slimmer. Ze hechten zich ook aan de eigenaar. Ze hebben anderzijds dan weer veel ruimte nodig, zijn ook niet supernet (maar netter dan eenden). Ze vergen tevens minder water – een emmer is in feite ok. Maar een groter waterlichaam waar ze in kunnen zwemmen maakt ze wel gelukkiger. Ze hebben in feite geen hok nodig, een afdak volstaat, wat een voordeel is – maar dat betekent ook dat ze veel moeilijk te beveiligen zijn tegen roofdieren. Een vos kan een gans aan, maar zal er moeite mee hebben. De Emder-ganzen zijn in dat geval schrikwekkender dan de rustigere Toulouse-ganzen. In elk geval: ze verstoppen hun eieren wel niet én hun eieren zijn voedzamer per gram dan die van een kip (wegens meer eidooier-eiwit-verhouding). Maar ganzen leggen wel geen eieren na mei en voor februari… Voor een The Patriot-liefhebber is de gans in ieder geval zeer polyvalent en misschien zelfs geschikter dan de gewone kip – of minstens een goeie aanvulling. Een waakhond, grasmaaier én eierfabriekje in één dier? Handig, toch?
Tot slot zijn er kalkoenen. Dat zijn zware beesten, die in feite vooral voor hun vlees worden gehouden. Hun eieren zijn echter smaakvol en groter dan die van kippen. Ze zijn echter zo mogelijk nog dommer dan kippen en kunnen naast roofdieren eenvoudig sterven aan de meest banale oorzaken zoals verdrinking in hun eigen waterbak (leg er bijvoorbeeld dus grote stenen in). Ze hebben bovendien meer ruimte nodig én grotere hokken. Ze zijn tevens gevoelig voor blackhead-ziekte (histomonose), zeker als ze samen gehouden worden met kippen (combineren is daarom af te raden). Tot slot maken ze meer lawaai. Eerder interessant als vleesbron dus en dan vergt het enige specialisatie en schaal vooraleer het interessanter wordt dan kalkoen kopen bij je slager of supermarkt.
Toch ervoor gaan? Kan zeker!
Kortom: is pluimvee interessant? Dat kan het zeker en vast zijn. Het zorgt voor voedselzekerheid bij prijspieken, tekorten of crises. Bovendien bewaak jij zelf de kwaliteit. Je weet wat voor aangenaam leven je kippen hebben én je weet wat ze eten – en dus geen (chemische) rommel krijgen.
Gevogelte recycleert zelf je etensresten en GFT én verwijdert slakken, muggenlarven en andere insecten.
Bovendien kan je kinderen er wat mee leren: affectie en zorg voor dieren, maar ook rond de cyclus van leven en dood (en waar eten écht vandaan komt). Eieren groeien niet aan de boom en vlees ook niet. Maar dat wist jij natuurlijk al na dit tweeluik te lezen.
