Als de verwarming midden in de winter uitvalt, is de eerste reflex vaak: hoe krijg ik opnieuw warmte? Maar er is een minstens even belangrijke vraag: hoe zorg ik ervoor dat de warmte die er nog is, niet verdwijnt?
Een volledig huis warm houden zonder centrale verwarming vraagt veel energie. Eén goed gekozen kamer comfortabel houden is een stuk eenvoudiger. Deze week richt je daarom één ruimte in als warme kamer: de plaats waar je gezin tijdens een verwarmingsuitval van enkele uren of dagen tijdelijk kan samenkomen.
Wat ga je deze week doen?
Kies één kamer in je woning en bekijk hoe geschikt die is om tijdens een verwarmingsuitval als centrale leefruimte te gebruiken. Je gaat:
- de beste kamer kiezen;
- tocht en warmteverlies opsporen;
- eenvoudige verbeteringen uitvoeren;
- warme kleding en slaapmateriaal verzamelen;
- bekijken hoe je de ruimte ’s nachts zo klein mogelijk houdt;
- en ten slotte enkele uren testen zonder verwarming.
Je hoeft daarvoor geen grote verbouwingen te doen. Het uitgangspunt is juist: gebruik wat je al hebt.
1. Kies de juiste kamer
Niet iedere kamer is even geschikt. De grootste woonkamer lijkt misschien vanzelfsprekend, maar is vaak moeilijker warm te houden dan een kleinere ruimte. Een goede warme kamer is bij voorkeur:
- relatief klein;
- laag in plaats van hoog;
- goed afsluitbaar;
- voorzien van gordijnen of rolluiken;
- niet aan drie buitenmuren gelegen;
- gemakkelijk bereikbaar voor iedereen;
- groot genoeg om samen te zitten of te slapen.
Een kamer midden in de woning is vaak gunstiger dan een uitbouw met grote ramen. Heb je een open woonkamer en keuken met veel glas? Kijk dan of een kleinere slaapkamer of een bureau praktischer is.
2. Ga op tochtjacht
Wacht tot het buiten wat kouder of winderiger is en loop langzaam door de gekozen kamer. Controleer vooral:
- onder deuren;
- langs raamkozijnen;
- bij de brievenbus;
- rond rolluikkasten;
- rond leidingen die door een muur lopen;
- bij deuren naar onverwarmde ruimtes.
Voel met je hand of er koude lucht binnenkomt.
💡 Tip: de toiletpapiertest
Een nog eenvoudigere test is een dun strookje toiletpapier. Houd het bij ramen en deuren. Beweegt het duidelijk terwijl alles gesloten is? Dan zit daar waarschijnlijk tocht.
Gebruik hiervoor geen kaars of andere vlam. Rond gordijnen, tochtstrips en andere brandbare materialen is dat onnodig riskant.
3. Pak de eenvoudige lekken aan
Je hoeft niet meteen nieuwe ramen te bestellen. Veel kleine problemen kun je oplossen met:
- tochtstrips;
- een tochtrol;
- dikke gordijnen;
- een opgerolde handdoek;
- tijdelijke raamfolie;
- het sluiten van rolluiken.
ℹ️ Laat ventilatie open
Controleer wel dat je geen ventilatieopeningen afsluit die bewust voor luchtverversing zijn aangebracht.
Een woning volledig luchtdicht proberen te maken is geen goed idee. Ventilatie blijft noodzakelijk, zeker wanneer meerdere mensen langere tijd in één ruimte verblijven.
🪟 DICHT DE KIEREN
Met een rol tochtstrip en een tochtstopper onder de deur pak je de grootste lekken in een paar minuten aan, zonder gereedschap.
INSULATION tochtstrip M, 6 meter
Zelfklevende schuimstrip voor kieren van 1 tot 3,5 mm rond ramen en deuren. Snel aangebracht, zonder gereedschap.
Tochtstopper voor deur, 2 stuks
Dubbele tochtrol die je zonder boren onder de deur schuift. Op maat in te korten.
4. Isoleer eerst de mens
Dit is misschien de belangrijkste regel van deze week: probeer niet eerst de kamer warmer te maken. Zorg eerst dat jij minder warmte verliest.
Leg in de warme kamer voor ieder gezinslid klaar:
- warme sokken;
- een trui of fleece;
- een muts;
- eventueel thermisch ondergoed;
- een deken of slaapzak.
Vooral een goede slaapzak kan ’s nachts veel belangrijker zijn dan proberen een volledige woning op kamertemperatuur te houden.
Werk met laagjes. Een T-shirt, een dunne trui en een fleece geven je bovendien meer mogelijkheden dan één extreem dikke trui. Word je te warm, dan trek je eenvoudig een laag uit.
5. Vergeet de vloer niet
Koude vloeren kunnen een kamer bijzonder onaangenaam doen aanvoelen. Heb je tegels, beton of een andere koude vloer? Gebruik dan wat beschikbaar is:
- tapijten;
- dekens;
- kampeermatjes;
- yogamatten;
- karton als tijdelijke onderlaag.
Zeker wanneer je op de vloer moet slapen, wil je niet rechtstreeks op een koude ondergrond liggen. Een slaapzak bovenop een isolerende mat werkt veel beter dan dezelfde slaapzak rechtstreeks op tegels.
🪖 Zelfvoorzienend in 52 weken
Iedere week een kleine, haalbare tip die je meteen kunt toepassen. Geen dure survivalgadgets of onhaalbare scenario’s, maar praktische stappen waarmee je je gezin beter voorbereidt op stroomuitval, chaos of onverwachte crisissen.
Volg de reeks en ontdek hoe je in één jaar tijd groeit van nul naar compleet voorbereid. 52 weken, 52 tips – en jij staat sterker dan 90% van de mensen om je heen.
Ontdek hier alle tips!
6. Maak de leefruimte ’s nachts kleiner
Stel dat je met je gezin van vier personen tijdelijk in één kamer moet slapen. Dan kun je binnen die kamer nog een kleinere warme zone creëren. Gebruik bijvoorbeeld:
- een tafel;
- enkele stoelen;
- dekens;
- een kleine binnentent.
Een gewone kampeertent die in de kamer past, kan verrassend praktisch zijn. De tent creëert een kleinere afgesloten luchtlaag rond de slapende personen. Dat betekent niet dat het er plots tropisch warm wordt. Wel dat je minder lucht rondom jezelf hoeft op te warmen.
Laat altijd voldoende ventilatie toe.
7. Maak een warmtebox
Gebruik een gewone kunststofbox of stevige tas en leg daarin alles wat specifiek voor een verwarmingsuitval bedoeld is. Bijvoorbeeld:
- twee warme dekens;
- enkele paren dikke sokken;
- mutsen;
- handschoenen;
- handwarmers;
- een thermometer;
- een zaklamp;
- reservebatterijen;
- een thermosfles;
- verlichting zonder kaarsen, zoals een ledlantaarn;
- eventueel een slaapzak.
Je hoeft niet voor ieder gezinslid nieuwe spullen te kopen. Gebruik eerst materiaal dat toch al in huis ligt. Zet de box vervolgens in of vlak bij je gekozen warme kamer.
8. Vul een thermosfles
Een thermosfles wordt vaak vergeten als noodmateriaal. Wanneer je nog één keer water kunt verwarmen, hoef je het niet telkens opnieuw op temperatuur te brengen. Warm water kun je gebruiken voor:
- thee;
- koffie;
- soep;
- een warm drankje voor het slapengaan.
Heb je een goede thermosfles? Test deze week eens hoe warm het water na zes, twaalf en eventueel vierentwintig uur nog is. Dan weet je meteen wat je materiaal werkelijk kan.
☕ KIES EEN GOEDE THERMOSFLES
Heb je nog geen degelijke thermosfles? Een dubbelwandige, roestvrijstalen fles houdt water urenlang warm en kan tegen een stootje.
Classic Legendary thermosfles 1 liter
Robuuste roestvrijstalen thermosfles met dubbelwandige vacuümisolatie. De dop doet dienst als drinkbeker.
9. Pas op met alternatieve verwarming
Hier wordt improviseren gevaarlijk.
🚨 Geen vuur of verbranding binnenshuis
Gebruik nooit een barbecue, houtskoolvuur, vuurkorf of campingtoestel als ruimteverwarming binnenshuis. Verbranding kan koolmonoxide produceren: een giftig gas dat je niet kunt zien of ruiken.
Ook een generator hoort buiten, op ruime afstand van ramen, deuren en ventilatieopeningen.
Heb je een kachel of andere alternatieve verwarmingsbron die specifiek voor binnengebruik bedoeld is? Gebruik die dan uitsluitend volgens de voorschriften van de fabrikant en zorg dat rookmelders en, waar relevant, koolmonoxidemelders correct functioneren.
Een geïmproviseerde bloempotverwarmer met kaarsen is evenmin een wonderoplossing. De kaarsen produceren niet plots meer energie doordat er een bloempot boven staat, maar ze brengen wel een extra brandrisico met zich mee.
Maak van een verwarmingsuitval geen brand- of CO-incident.
🚨 HANG EEN KOOLMONOXIDEMELDER
Gebruik je een kachel, open haard of ander verbrandingstoestel? Een CO-melder waarschuwt je tijdig voor dat onzichtbare gas.
XC01 koolmonoxidemelder
CO-melder met een vaste batterij en sensor die tien jaar meegaan, en een display dat het CO-gehalte toont. Voldoet aan de Europese norm EN 50291.
10. Doe de test
Nu komt het belangrijkste onderdeel. Kies op een koele avond een periode van bijvoorbeeld drie uur. Zet in je gekozen kamer de verwarming uit. Noteer:
- de temperatuur bij het begin;
- de temperatuur na één uur;
- na twee uur;
- na drie uur.
Sluit ondertussen gordijnen en deuren en gebruik de maatregelen die je hebt voorbereid. Draag normale warme winterkleding, maar gebruik geen elektrische verwarming.
Let niet alleen op de thermometer. Vraag jezelf ook af:
- Waar voel ik nog tocht?
- Worden mijn voeten snel koud?
- Kunnen we hier met het hele gezin comfortabel zitten?
- Is er voldoende verlichting?
- Waar zouden we slapen?
- Wat ontbreekt er?
Het is geen wedstrijd om zo lang mogelijk in de kou te zitten. Stop de oefening wanneer iemand het onaangenaam koud krijgt. Het doel is informatie verzamelen.
Doe daarna één verbetering
Misschien ontdek je tijdens de test dat:
- er veel tocht onder de deur komt;
- het raam koud aanvoelt;
- je geen goede dekens hebt;
- de vloer onaangenaam koud wordt;
- je warme kleding verspreid door het huis ligt;
- je geen thermometer hebt;
- de gekozen kamer toch te groot is.
Los deze week minstens één van die problemen op. Dat maakt deze oefening nuttiger dan simpelweg nog een noodproduct kopen.
En wat met de rest van het huis?
Tijdens een echte winterse storing moet je niet alleen aan comfort denken. Langdurige koude kan bijvoorbeeld problemen veroorzaken met waterleidingen. Een huis dagenlang volledig laten afkoelen is daarom een andere situatie dan de korte oefening van deze week.
Volg bij een echte langdurige storing de instructies van de lokale overheid, de netbeheerder en de hulpdiensten. Kun je de woning niet meer veilig warm houden, dan kan tijdelijk elders verblijven verstandiger zijn dan koste wat kost thuis blijven.
Zelfredzaamheid betekent ook weten wanneer thuisblijven niet langer de beste oplossing is.
Veelgemaakte fouten
De grootste kamer kiezen
Meer ruimte betekent meer lucht en meer oppervlak dat warmte verliest. Kies praktisch, niet gezellig.
Alleen aan een extra kachel denken
Warmte behouden en jezelf isoleren is minstens zo belangrijk als nieuwe warmte produceren.
Alle deuren open laten
Waarom zou je een ongebruikte gang, keuken en logeerkamer mee proberen warm te houden? Concentreer je op één zone.
Rechtstreeks op een koude vloer slapen
Een goede slaapzak helpt veel minder wanneer je lichaamswarmte rechtstreeks naar de koude vloer verdwijnt. Voorzie isolatie onder je lichaam.
Ventilatie volledig afsluiten
Tocht verminderen is verstandig. Alle luchttoevoer blokkeren niet.
Experimenteren met vuur
Een campingvuurtje, barbecue of zelfgemaakte kachel binnenshuis gebruiken kan veel gevaarlijker zijn dan de kou die je probeert te bestrijden.
Waarom dit écht telt
Tijdens een winterse stroom- of verwarmingsstoring is de verleiding groot om meteen naar technische oplossingen te zoeken: een generator, een batterij, een gaskachel of een ander verwarmingssysteem. Die kunnen nuttig zijn. Maar de goedkoopste energie blijft de energie die je niet verliest.
- Een deur sluiten kost niets.
- Een bestaand gordijn dichttrekken kost niets.
- Een trui aantrekken kost geen elektriciteit.
- Met het gezin tijdelijk één kamer gebruiken vraagt geen generator.
Dat is de essentie van deze oefening: eerst je behoefte verkleinen, daarna pas bekijken hoeveel extra energie je werkelijk nodig hebt.
ESSENTIE
- Kies vooraf één kleine, goed afsluitbare ruimte als warme kamer.
- Zoek tocht en eenvoudig warmteverlies op en pak minstens één zwakke plek aan.
- Verzamel warme kleding, dekens en slaapmateriaal op één plaats.
- Isoleer vooral jezelf en je slaapplaats in plaats van koste wat kost het hele huis te verwarmen.
- Gebruik nooit barbecues, houtskool of niet voor binnengebruik bestemde verbrandingstoestellen als verwarming.
Opdracht voor deze week: kies je warme kamer en zet de verwarming er op een koele avond drie uur uit. Meet ieder uur de temperatuur en noteer wat je als eerste begint te missen. Los daarna minstens één vastgesteld probleem op. Na deze oefening weet je veel beter hoe goed je woning een echte verwarmingsuitval zou doorstaan.
